Scenariusz zajec gimnastycznych Metoda Ruchu Rozwijajacego Sherborne w przedszkolu

Metoda Sherborne przedszkole to jedna z najpiekniejszych form pracy z dziecmi – ruch w relacji, dotyk jako komunikacja, cialo jako narzedzie poznawania siebie i drugiego. Metoda Ruchu Rozwijajacego (MRR) stworzona przez Veronike Sherborne (1923-1990) w Anglii jest obecna w Polsce od lat 70. Stosowana w przedszkolach, terapii dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE) i rehabilitacji. Artykul opisuje filozofie metody, 4 kategorie cwiczen, pelen 30-minutowy scenariusz zajec, 5 cwiczen w parach, korzysci i dostosowanie dla dzieci ze SPE.

Kim byla Veronica Sherborne i czym jest Metoda Ruchu Rozwijajacego

Metoda Sherborne przedszkole opiera sie na pracy Veroniki Sherborne (1923-1990) – brytyjskiej nauczycielki wychowania fizycznego i terapeutki ruchowej. Pracowala z dziecmi z niepelnosprawnosciami w szkolach specjalnych w Anglii od lat 50. XX wieku. Opracowala metode opartej na teorii ruchu Rudolfa Labana (1879-1958, wegierskiego choreografa i teoretyka ruchu).

Kluczowa idea Metody Sherborne w przedszkolu: rozwoj nie dzieje sie przez instrukcje, ale przez relacje cielesne. Dziecko poznaje siebie (swoje cialo, granice, sile) przez kontakt z druga osoba (doroslym lub rowiesnikiem).

Sherborne pisala w swojej klasycznej ksiazce 'Developmental Movement for Children’ (Cambridge University Press, 1990): 'Dziecko potrzebuje czuc sie bezpiecznie w swoim ciele i bezpiecznie z innymi ludzmi. Ruch jest droga do tego celu’.

W Polsce Metoda Sherborne przedszkole jest bardzo popularna. Polskie Stowarzyszenie Metody Ruchu Rozwijajacego im. Veroniki Sherborne zalozone w 1994 r. szkoli nauczycieli od lat 80. Metoda jest rekomendowana przez MEN jako forma wspierania rozwoju dziecka. Szkolenia trzystopniowe trwaja 3-5 lat i koszt uja 2000-5000 zl.

Ponadto metoda ma szerokie zastosowanie terapeutyczne. Dr Marta Bogdanowicz w pracach z lat 1990-2020 dokumentuje skutecznosc MRR w terapii dzieci z zaburzeniami rozwoju, integracja sensoryczna, autyzmem. Wiecej w artykule rozwoj motoryczny dziecka 3-6 lat.

Jakie sa cztery kategorie cwiczen w Metodzie Sherborne przedszkole

Metoda Sherborne przedszkole obejmuje 4 kategorie cwiczen o rosnacej zlozonosci spolecznej. Kazda kategoria sluzy innemu celowi rozwojowemu.

1. Cwiczenia 'Wiadomosc o sobie’ (body awareness). Dziecko poznaje swoje cialo – kazda czesc z osobna: rece, nogi, glowe, brzuch, plecy. Cwiczenia: krecenie sie, turlanie, czolganie, stanie na jednej nodze, napinanie i rozluznianie miesni.

Przyklad cwiczenia w Metodzie Sherborne przedszkole: dziecko lezy na plecach. Nauczycielka mowi: 'Napin prawa reke, rozluznij. Napin lewa noge, rozluznij. Calym cialem napnij sie jak deseczka, rozluznij jak galaretka’.

2. Cwiczenia 'Wiadomosc o innych’ (awareness of others). Dziecko wchodzi w kontakt z partnerem – dotyk, nacisk, podpieranie. Cwiczenia: siedzenie tylem do tylu, popychanie (zabawa w sile), hustawka (partner kolyszee).

Przyklad: dwoje dzieci siada tylem do siebie i powoli opiera sie o siebie. Czuja wzajemne podparcie i uczuja sie bezpiecznie mimo zamknietych oczu.

3. Cwiczenia relacji opiekunczej (caring relationship). Partner opiekuje sie – niesie, tuli, kolyszee, chowa. Buduje zaufanie do drugiej osoby.

Przyklad: dorosly sadza dziecko na kolanach i powoli kolyszee (jak na lodzi). Dziecko czuje bezpieczenstwo i oddaje kontrole nad swoim cialem. To zaufanie pierwotne wedlug teorii Johna Bowlby’ego.

4. Cwiczenia relacji partnerskiej (partnership relationship). Dwoje rownych partnerow – wspolne czolganie, lustro, taniec, wspieranie. Rownowaga sil miedzy partnerami.

Przyklad: dwoje dzieci trzyma sie za rece i ciagna w przeciwne strony (jak przeciaganie liny). Czuja wlasna sile plus sile partnera. Uczenie sie rownowagi sil w grupie.

Dlatego 4 kategorie Metody Sherborne w przedszkolu tworza progresje: od poznania siebie, przez swiadomosc innych, zaufanie opiekuncze, do rownoraniej partnerstwa. To zgodne z teorie rozwoju spolecznego Erika Eriksona (1950) – kazdy etap buduje na poprzednim.

Jak wyglada pelny scenariusz zajec z Metoda Sherborne przedszkole – 30 minut

Pelen scenariusz zajec Metoda Sherborne przedszkole trwa 30 minut. Temat: 'Ja i moje cialo, ja i moj przyjaciel’. Wiek: 4-6 lat. Miejsce: sala gimnastyczna z matami.

Przebieg 30-minutowych zajec w 5 blokach:

1. Powitanie (3 minuty). Dzieci siedza w kregu na podlodze. Nauczycielka: 'Dzisiaj bedziemy sie bawic naszym cialem. Bedziesz czuc swoje rece, nogi, plecy. I bedziesz czuc kolege obok’.

2. Wiadomosc o sobie (7 minut):

• ’Galaretka-deska’: dziecko lezy, napina cale cialo (’deska’), rozluznia sie (’galaretka’). 5 powtorzen.
• ’Pieczatka’: dziecko lezy na plecach, podnosi lewa reke w gore, opuszcza. Prawa noge w gore, opuszcza. Glowa, brzuch.
• Turlanie: dziecko turla sie po podlodze od sciany do sciany.

3. Relacja partnerska (10 minut):

• ’Tylem do tylu’: pary siedza tylem do siebie, napieraja na siebie i czuja podparcie.
• ’Przeciaganie’: pary trzymaja sie za rece, ciagna w przeciwne strony. Czuja sile.
• ’Lustro’: jedna osoba pokazuje ruch (reka, noga, glowa), partner kopiuje. Zmiana.

4. Relacja opiekuncza (5 minut):

• ’Kolyska’: dziecko siada w 'koszyczku’ (kolana doroslego lub partnera), partner kolyszee powoli. Spokoj, zaufanie.
• ’Tunel’: dorosly lub partner stoi w 'bramce’, dziecko przechodzi pod nim (tunel).

5. Wygaszenie (5 minut):

• Lezymy na plecach na macie. Muzyka relaksacyjna. Oddychamy powoli (wdech-wydech). 3 minuty ciszy.
• Nauczycielka: 'Jak sie czujecie? Czy czujesz swoje cialo? Jak sie czulo byc z partnerem?’.

Ponadto scenariusz Metody Sherborne przedszkole konczy sie zawsze refleksja. Dziecko opowiada, co czulo, co mu sie podobalo. To element emotion coaching wedlug Johna Gottmana (1997) – laczenie ruchu z werbalizacja emocji.

Jakie cwiczenia w parach sprawdzaja sie w Metodzie Sherborne przedszkole – 5 propozycji

5 cwiczen w parach to fundament Metody Sherborne przedszkole. Wymaga grupy parzystej lub nauczycielka doba czlonek grupy jako partner dla dziecka bez pary.

1. Lustro (5 minut). Jeden pokazuje ruch, drugi kopiuje. Bez slow. Wymaga uwagi i empatii. Klasyka cwiczen w parach.

2. Jazda na koniku (5 minut). Jedno dziecko kleka na czworakach (’konik’), drugie siada na plecach (lekko). 'Konik’ powoli chodzi. Zamiana rol. Cwiczenie zaufania i sily.

3. Tunel (5 minut). Jedno dziecko stoi w rozkroku (’tunel’). Drugie przeczolguje sie miedzy nogami. Zamiana. Cwiczenie odwagi i swiadomosci przestrzennej.

4. Woreczki na plecach (5 minut). Kazde dziecko ma woreczek z fasola na plecach. Chodzi po sali bez upuszczenia. W parach – jedno klada woreczek na drugie, drugie chodzi z nim. Cwiczenie koordynacji.

5. Taniec w parach (5 minut). Muzyka gra. Pary trzymaja sie za rece, obracaja, podskakuja, kucaja razem. Synchronizacja ruchow.

Dlatego 5 cwiczen w parach Metody Sherborne przedszkole angazuje jednoczesnie cialo, emocje i relacje spoleczne. To realizacja integralnego podejscia Veroniki Sherborne – nie uczymy tylko ciala, nie uczymy tylko spolecznosci, lecz caloksztaltu. Wiecej w zabawy ruchowe dla przedszkolakow.

Jakie sa korzysci z Metody Sherborne przedszkole dla rozwoju dziecka

Metoda Sherborne przedszkole przynosi 7 glownych korzysci rozwojowych potwierdzonych badaniami naukowymi i praktyka polskich placowek.

• Swiadomosc ciala – dziecko wie, gdzie jest reka, noga, glowa w przestrzeni. Fundament kazdej nauki ruchu.
• Zaufanie – oddaje kontrole w cwiczeniach opiekunczych. Buduje relacje rodzic-dziecko i nauczyciel-dziecko.
• Budowanie relacji – kontakt cielesny jest fundamentem relacji spolecznej wedlug Harry’ego Harlowa (badania nad matkami szuby, 1958).
• Koordynacja – cwiczenia rozwijaja motoryke duza i mala jednoczesnie. Fizjoterapeuci dziecieci polecaja MRR jako uzupelnienie terapii.
• Redukcja napiecia – ruch plus dotyk to fizjologiczne rozluznienie ukladu nerwowego. Dziecko po zajeciach Sherborne jest zrelaksowane.
• Samoregulacja emocjonalna – dziecko uczy sie kontrolowac sile i tempo (push, pull, ciagnac, popychajac).
• Inkluzja – dziecko ze SPE i zdrowe cwicza razem na tym samym poziomie. Nie ma 'lepszego’ i 'gorszego’ – kazde cialo jest inne.

Ponadto polska Akademia Pedagogiki Specjalnej w Warszawie prowadzi od 2010 r. badania nad skutecznoscia Metody Sherborne przedszkole w terapii dzieci z autyzmem i ADHD. Wyniki potwierdzaja znaczaca redukcje zachowan agresywnych po 10 tygodniach regularnych zajec 2 razy w tygodniu.

Jak dostosowac Metode Sherborne przedszkole do dzieci ze specjalnymi potrzebami

Metoda Sherborne przedszkole jest szczegolnie ceniona w pedagogice specjalnej – metoda powstala wlasnie dla dzieci ze SPE. Wymaga jednak dostosowania do konkretnych potrzeb.

Dla dzieci z autyzmem (ASD):

• Wolniejsze tempo zajec
• Mniej bodzcow (cicha sala, male grupy 4-6 dzieci)
• Stopniowe wprowadzanie dotyku (niektorym dzieciom ASD dotyk jest nadwrazliwy)
• Wizualny plan cwiczen (obrazki pokazujace kolejnosc)
• Rutynowa struktura zajec (zawsze te same cwiczenia przez 2-3 miesiace)

Dla dzieci z niepelnosprawnosciami ruchowymi (MPDz):

• Dostosowanie cwiczen na lezaco lub siedzaco
• Partner (dorosly) jako wsparcie fizyczne
• Cwiczenia na macie, nie na twardej podlodze
• Dluzszy czas na kazde cwiczenie
• Pomoce dydaktyczne (walki, piany, miekkie klocki)

Dla dzieci z ADHD:

• Wiecej cwiczen silowych (przeciaganie, popychanie) – spalaja energie
• Krotsze sekwencje (5 minut, nie 10)
• Szybka zmiana cwiczen, nie dluzsze bloki
• Wyrazne sygnaly poczatku i konca cwiczenia (dzwoneczek, klaskanie)

Dla dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej (SI):

• Wiecej cwiczen z dotykiem (waznie dla proprioceptywnej integracji)
• Uwaga na 'przebodzcowanie’ – krotsze sesje
• Laczenie z terapia SI u wykwalifikowanego terapeuty

Dlatego Metoda Sherborne przedszkole jest uniwersalna, ale wymaga wrazliwosci nauczyciela na indywidualne potrzeby dzieci. Wiecej w artykule przedszkole integracyjne.

Jakie materialy i przestrzeni potrzeba do Metody Sherborne przedszkole

Metoda Sherborne przedszkole nie wymaga skomplikowanego sprzetu. Podstawowe wymagania obejmuja 5 elementow.

1. Sala gimnastyczna lub sala grupowa o minimum 40 m². Wystarczy na grupe 10-15 dzieci z partnerem. Waznie zeby byla pusta (bez mebli kolidujacych z ruchem).

2. Maty lub dywany. Na podlodze musi byc miekka powierzchnia – dzieci leza, tulaja sie, odpadaja. Wystarczy duzy dywan lub maty karemat.

3. Muzyka relaksacyjna. Do wygaszania zajec. Spokojne melodie instrumentalne – Frederic Chopin (preludia), muzyka filmowa, dzwieki natury. Glosnik Bluetooth wystarcza.

4. Pomoce dydaktyczne (opcjonalne):

• Woreczki z fasola (balansowanie)
• Chusty jedwabne (lekki kontakt)
• Pianki i poduszki (cwiczenia partnerskie)
• Duze pilki (podparcie)

5. Odpowiednie ubranie dzieci. Wygodne, luzne, umozliwiajace ruch. Bosko lub w skarpetkach anty-sli skowych. Dluge wlosy zwiazane.

Cena kompletnego zestawu dla sali Metody Sherborne przedszkole: 500-1500 zl. Maty ewa gimnastyczne to najwiekszy wydatek (200-500 zl za komplet 10 sztuk).

Ponadto Polskie Stowarzyszenie Metody Ruchu Rozwijajacego organizuje regularnie warsztaty dla nauczycieli w Warszawie, Krakowie, Poznaniu i Wroclawiu. Koszt 3-stopniowego szkolenia: 2500-5000 zl. Certyfikat pozwala na prowadzenie zajec Metody Sherborne przedszkole w placowce.

Jak czesto prowadzic zajecia Metody Sherborne przedszkole w tygodniowym rytmie

Rytm zajec Metody Sherborne przedszkole zalezy od typu placowki i grupy. Rekomendowana czestotliwosc to 2-3 razy w tygodniu po 20-30 minut.

Zalety regularnych zajec 2-3 razy w tygodniu:

• Stopniowy progres – dziecko utrwala cwiczenia
• Wzmacnianie zaufania – regularne relacje buduja wiezi
• Lepsze efekty terapeutyczne – szczegolnie dla dzieci ze SPE
• Integracja z rytmem przedszkola – zajecia sa przewidywalne

Alternatywy dla placowek z ograniczonym czasem:

• 1 dluzsza sesja tygodniowa (45 minut zamiast 30)
• Mini-sesje codzienne (10 minut rano)
• Bloki intensywne (3 dni pod rzad, potem 2 tygodnie przerwy)

Ponadto wazne jest dopasowanie do wieku. 3-latki potrzebuja krotszych, czesciejszych sesji (10 minut, 4 razy w tygodniu). 5-6-latki moga miec dluzsze, rzadsze (30 minut, 2 razy w tygodniu).

Podsumowanie – Metoda Sherborne przedszkole w praktyce

Metoda Sherborne przedszkole to Metoda Ruchu Rozwijajacego opracowana przez Veronike Sherborne (1923-1990) na bazie teorii ruchu Rudolfa Labana. Podstawa filozoficzna: rozwoj dziecka dzieje sie przez relacje cielesne. 4 kategorie cwiczen (wiadomosc o sobie, o innych, relacja opiekuncza, partnerska) tworza progresje od indywidualnej swiadomosci ciala do rownoranego partnerstwa. Pelny scenariusz 30-minutowy obejmuje powitanie, 4 bloki cwiczen, wygaszenie. 5 cwiczen w parach (lustro, konik, tunel, woreczki, taniec) to klasyka metody.

Ponadto 7 korzysci (swiadomosc ciala, zaufanie, relacje, koordynacja, redukcja napiecia, samoregulacja, inkluzja) potwierdzaja skutecznosc Metody Sherborne przedszkole. Dostosowania dla dzieci ze SPE (ASD, MPDz, ADHD, SI) czynia metode uniwersalna. Polskie Stowarzyszenie Metody Ruchu Rozwijajacego (zal. 1994) szkoli nauczycieli od lat 80. Dr Marta Bogdanowicz i Akademia Pedagogiki Specjalnej dokumentuja naukowe potwierdzenie metody. Rekomendowana czestotliwosc: 2-3 razy w tygodniu po 20-30 minut. Cena zestawu: 500-1500 zl. Aktualizacja: 2026. Dla dalszej lektury polecamy zabawy ruchowe dla przedszkolakow, rozwoj motoryczny dziecka 3-6 lat oraz przedszkole integracyjne.

Anastazja Lisek

Pisze artykuły o zdrowiu ze swojego punktu widzenia