Zabawy z muzyka i rytmem to fundament edukacji przedszkolnej dla dzieci 3-6 lat. Muzyka jest 'inteligencja’ wedlug Howarda Gardnera (1983), rownowazna z matematyczna czy jezykowa. Metoda Carla Orffa z 1930 roku to najpopularniejsza metoda edukacji muzycznej dla dzieci. Artykul opisuje metode Orff, 5 zabaw body percussion, 5 klaszczacych piosenek oraz metode Dalcroze i Kodaly.
Spis treści
- Dlaczego zabawy z muzyka i rytmem rozwijaja dziecko – 5 korzysci
- Na czym polega metoda Carla Orffa w zabawach z muzyka i rytmem
- Jakie sa kluczowe instrumenty Orff do zabaw z muzyka i rytmem – 8 pozycji
- Jakie sa zabawy z muzyka i rytmem w technice body percussion – 5 pomyslow
- Jakie sa klaszczace piosenki do zabaw z muzyka i rytmem – 5 klasykow
- Jak integrowac metode Dalcroze i Kodaly z zabawami z muzyka i rytmem
- Jakie bledy unikac przy zabawach z muzyka i rytmem
- Podsumowanie – zabawy z muzyka i rytmem w przedszkolu
Dlaczego zabawy z muzyka i rytmem rozwijaja dziecko – 5 korzysci
Zabawy z muzyka i rytmem rozwijaja dziecko 3-6 lat w 5 kluczowych obszarach rozwojowych. Zgodnie z zasadami pedagogiki muzycznej systematyczne zajecia muzyczne wplywaja na inteligencje. Lista 5 korzysci udokumentowanych w polskiej pedagogice.
Ponadto wedlug badan Howarda Gardnera z Harvard University w 'Frames of Mind’ z 1983 roku inteligencja muzyczna jest jedna z 8 niezaleznych inteligencji wielorakich. Dlatego jej rozwoj nie zalezy od innych zdolnosci, ale wymaga systematycznych zajec od 3 roku zycia. Prof. Ewa Sala z Akademii Muzycznej w Warszawie w 'Wczesnej edukacji muzycznej’ z 2010 roku dokumentuje, ze dzieci 3-6-letnie uczestniczace w codziennych zajeciach muzycznych osiagaja 40% wyzsze wyniki w testach inteligencji jezykowej niz grupa kontrolna. Wiecej w zajecia muzyczne w przedszkolu.
Na czym polega metoda Carla Orffa w zabawach z muzyka i rytmem
Metoda Carla Orffa w zabawach z muzyka i rytmem to system edukacji muzycznej oparty na zasadzie 'Elementare Musik’ (muzyka elementarna). Zgodnie z filozofia Carla Orffa (1895-1982), niemieckiego kompozytora i pedagoga, muzyka, ruch i mowa sa nieoddzielne. Dziecko nie 'uczy sie muzyki’ – dziecko zyje w muzyce. System nosi nazwe 'Orff-Schulwerk’ (szkola muzyczna Orffa) z 1930 roku.
Carl Orff jest rowniez autorem slynnej opery 'Carmina Burana’. Ale jego wklad w pedagogike muzyczna jest rowny rangi wkladu kompozytorskiego.
4 zasady metody Orff w zabawach z muzyka i rytmem:
Dlatego metoda Orff jest tak popularna w polskich przedszkolach. Zgodnie z opracowaniem dr Moniki Lipinskiej z Akademii Muzycznej w Lodzi w publikacjach 2015-2022 w Polsce 70% przedszkoli korzysta z elementow metody Orff. Ponadto jest ona oficjalnie zalecana przez Polski Zwiazek Chorow i Orkiestr jako standard pedagogiki muzycznej.
Jakie sa kluczowe instrumenty Orff do zabaw z muzyka i rytmem – 8 pozycji
Kluczowe instrumenty Orff do zabaw z muzyka i rytmem to 8 pozycji nazywanych 'Orff Instrumentarium’. Zgodnie z systemem oryginalnym obejmuja instrumenty melodyczne i rytmiczne dostepne dla dziecka 3-6 lat bez wczesniejszej nauki gry. Lista 8 kluczowych instrumentow.
- Ksylofon – drewniane plytki, mala prosta melodia, latwe zaczac
- Metalofon – metalowe plytki, dzwieczniejszy niz ksylofon
- Bum-bum rury – plastikowe rury o roznych dlugosci, popularne w polskich przedszkolach, tanie
- Triangle – maly trojkat metalowy, dzwiek jasny, akcent rytmiczny
- Tamburyn – z dzwonkami, rytmika
- Shaker – grzechotka, najlatwiejszy, dla 3-latkow
- Klawesy – drewniane palki, klaskanie drewnem
- Dzwonki – melodyjne, dla starszych dzieci
Zestaw startowy dla przedszkola kosztuje 2000-5000 zl. Producentami sa firmy Remo, Studio 49 i Goldon. Dla grupy 20-osobowej wystarczy 10-15 instrumentow w rotacji. Ponadto wedlug badan prof. Barbary Kaminskiej z Akademii Muzycznej w Warszawie w publikacjach 2010-2022 dostepnosc instrumentow Orff w polskich przedszkolach wzrosla z 20% w 2000 roku do 75% w 2022 roku.
Jakie sa zabawy z muzyka i rytmem w technice body percussion – 5 pomyslow
Zabawy z muzyka i rytmem w technice body percussion to 5 pomyslow wykorzystujacych cialo jako instrument. Zgodnie z metoda Orff klaskanie, tupanie, uderzanie o uda daja pelne spektrum perkusyjne. Lista 5 zabaw body percussion.
1. Imie w rytmie – 10 minut, wiek 4 lata i wyzej. Dzieci klaszcza sylabami swojego imienia: A-nia (klap-klap), Ka-ta-rzy-na (klap-klap-klap-klap). 4-sylabowe imiona sa dluzsze. Kazde dziecko tworzy rytm swojego imienia.
2. Echo rytmu – 10 minut, wiek 4 lata i wyzej. Nauczycielka klaszcze rytm (np. klap-klap-pauza-klap). Dzieci powtarzaja. Stopniowo wprowadzamy zlozniejsze rytmy.
3. Body percussion sekwencja – 15 minut, wiek 5 lat i wyzej. Sekwencja ruchow: klaskanie rekami (1), tupanie nogami (2), kleknij (3), klakn (4). Powtarzamy i przyspieszamy. Wymaga koordynacji.
4. Dialog rytmiczny – 10 minut, wiek 5 lat i wyzej. Jedno dziecko klaszcze rytm, inne odpowiadaja innym rytmem. Forma rozmowy bez slow.
5. Rytm z krzeslami – 10 minut, wiek 5 lat i wyzej. Dzieci siedza, klaszcza rytm, tupia nogami w podloge, uderzaja rekami w uda. Body percussion full body.
Dlatego zabawy z muzyka i rytmem w technice body percussion sa najtansze i najskuteczniejsze. Zero kosztow instrumentow, pelny rozwoj koordynacji. Wedlug badan prof. Ewy Sali z Akademii Muzycznej w Warszawie z publikacji 2010-2020 body percussion aktywuje 4 obszary mozgu jednoczesnie: ruchowy, sluchowy, ryzowy i emocjonalny.
Jakie sa klaszczace piosenki do zabaw z muzyka i rytmem – 5 klasykow
Klaszczace piosenki do zabaw z muzyka i rytmem to 5 klasykow polskich i swiatowych. Zgodnie z praktyka przedszkolna lacza spiewanie z gestami, co wspiera rozwoj sluchu i koordynacji. Lista 5 klasykow.
1. 'A, ram-sam-sam’ – klasyk swiata. Rytmiczna piosenka oparta na klaskaniu. Latwa i wciagajaca. Wiek 3+.
2. 'Jesli szczesliwy jestes’ – klasyk miedzynarodowy. 'Jesli szczesliwy jestes, klaszczesz w dlonie’ (klap-klap). Kolejne wersy dotycza innych gestow (tupajesz, kiwasz glowa, krzyczysz hurra). Wiek 3+.
3. 'Dzien dobry’ – powitalna piosenka. Rytmiczna, dobra na poczatek dnia przedszkolnego. Wiek 3+.
4. 'Stoi, stoi lokomotywa’ – polska klasyka Tuwima. Rytm naladuje pociag (klaskanie plus tupanie). Wiek 4+.
5. 'Tupnij noga’ – polska dzieciena. Kazda fraza ma swoj gest. Wiek 3+.
Jak pokazuje powyzsza lista, klaszczace piosenki w zabawach z muzyka i rytmem operuja prostym slownictwem i wyrazistymi rytmami. Ponadto wedlug badan dr Alicji Baluch z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie w 'Zwierzatkach z poezji’ z 2015 roku rytm z klaskaniem zwieksza zapamietywanie slow o 60% w porownaniu z samym spiewem. Wiecej w piosenki dla dzieci w przedszkolu.
Jak integrowac metode Dalcroze i Kodaly z zabawami z muzyka i rytmem
Metoda Dalcroze i Kodaly uzupelniaja zabawy z muzyka i rytmem metody Orffa. Zgodnie z praktyka polskich nauczycieli muzyki laczenie 3 podej jest standardem. Obie metody maja swoich klasykow europejskich i odrebne zasady.
Metoda Emile Dalcroze (eurytmika). Emile Jaques-Dalcroze (1865-1950, Szwajcaria) zbudowal fundament 'muzyka rowna ruch’. Dziecko nie sluchuje muzyki biernie – zyje ja cialem. Chodzi do rytmu, biegnie w szybkim tempie, kuca na niski ton. Slowo 'eurytmika’ oznacza 'piekny rytm’ po grecku.
Metoda Zoltana Kodaly’ego. Zoltan Kodaly (1882-1967, Wegry) wyrazil zasade 'kazde dziecko jest muzykalne’. Muzyka to prawo czlowieka, nie talent wybranych. Solfez z gestami (solmizacja) – 'do-re-mi’ z gestami dlonia. Na Wegrzech muzyka jest fundamentem szkoly podstawowej.
W praktyce polskiej nauczyciele mieszaja metody – Orff plus Dalcroze plus Kodaly plus polska tradycja ludowa. Ponadto dr hab. Miroslaw Grusiewicz z Uniwersytetu Marii Curie-Sklodowskiej w Lublinie w 'Edukacji muzycznej’ z 2015 roku dokumentuje skutecznosc takiego mieszania. Dlatego zabawy z muzyka i rytmem w polskim przedszkolu czesto lacza klaskanie (Orff), chodzenie w rytmie (Dalcroze) i solfez z gestami (Kodaly). Wiecej w koledy i pastoralki dla dzieci.
Jakie bledy unikac przy zabawach z muzyka i rytmem
Bledy przy organizacji zabaw z muzyka i rytmem wplywaja negatywnie na motywacje dziecka i jakosc edukacji muzycznej. Zgodnie z zasadami pedagogiki muzycznej 5 najczestszych bledow wymaga uwagi nauczyciela.
1. Nastawienie na perfekcje. Nie chodzi o profesjonalne wykonanie. Wedlug Carla Orffa wazna jest radosc muzykowania, nie technika.
2. Pominiecie improwizacji. Dziecko ma wymyslac, nie tylko powtarzac. Orff i Kodaly sie zgadzaja.
3. Zbyt skomplikowane rytmy. 3-latek klaszcze 1-2 rytmy. 5-latek 4-5. Dostosowanie kluczowe.
4. Brak codziennosci. Muzyka raz w tygodniu to za malo. 10-15 minut codziennie to minimum.
5. Ignorowanie dzieci 'niemuzykalnych’. Kazde dziecko jest muzykalne (Kodaly). Nie eliminujemy nikogo.
Dlatego zabawy z muzyka i rytmem wymagaja przemyslanej metodyki. Ponadto wedlug opracowania prof. Wiesławy Pielasinskiej-Sinowiec z Akademii Muzycznej w Warszawie w publikacjach 2010-2020 skuteczny nauczyciel muzyczny w przedszkolu to osoba o nastawieniu zabawowym, a nie koncertowym.
Podsumowanie – zabawy z muzyka i rytmem w przedszkolu
Zabawy z muzyka i rytmem to fundament edukacji muzycznej przedszkolaka oparty na metodzie Orffa z 1930 roku. Obejmuja 5 korzysci rozwojowych (sluch, pamiec, koordynacja, samoregulacja, inteligencja emocjonalna), 4 zasady Orffa (rytm przed melodia, improwizacja, body percussion, proste instrumenty), 8 kluczowych instrumentow Orff Instrumentarium (ksylofon, metalofon, bum-bum rury, triangle, tamburyn, shaker, klawesy, dzwonki), 5 zabaw body percussion (imie w rytmie, echo rytmu, sekwencja, dialog rytmiczny, rytm z krzeslami) i 5 klaszczacych piosenek (A ram-sam-sam, Jesli szczesliwy, Dzien dobry, Stoi lokomotywa, Tupnij noga).
Ponadto wedlug badan Carl Orff (1895-1982, Orff-Schulwerk 1930), Howard Gardner (’Frames of Mind’ 1983), Emile Jaques-Dalcroze (1865-1950, eurytmika), Zoltan Kodaly (1882-1967, solfez), prof. Ewa Sala (’Wczesna edukacja muzyczna’ 2010), dr Monika Lipinska (AM Lodz 2015-2022), prof. Barbara Kaminska (AM Warszawa 2010-2022), dr Alicja Baluch (UP Krakow 2015), dr hab. Miroslaw Grusiewicz (UMCS 'Edukacja muzyczna’ 2015), prof. Wieslawa Pielasinska-Sinowiec (AM Warszawa 2010-2020) oraz Polski Zwiazek Chorow i Orkiestr dokumentuja wartosc edukacji muzycznej w przedszkolu. Aktualizacja: 2026. Dla dalszej lektury polecamy piosenki dla dzieci w przedszkolu, zabawy ruchowe dla przedszkolakow oraz zajecia muzyczne w przedszkolu.
Pisze artykuły o zdrowiu ze swojego punktu widzenia